HABER ARA

Gelişmiş Arama

7.SAYI REKLAM VERENLER

6.SAYI REKLAM VERENLER

5.SAYI REKLAM VERENLER

4.SAYI REKLAM VERENLER

1.SAYI REKLAM VERENLER

3.SAYI REKLAM VERENLER

2.SAYI REKLAM VERENLER

18 Punto 16 Punto 14 Punto 12 Punto Anasayfa » Ekonomi Haberleri

Krizden çıkış 2010'a U şeklinde olacak..

07 Mart 2010, 11:50 Ahmet Bali

Nakdi olanlar için krizin dip noktasında olunduğuna inandığı her an derhal yatırıma başlamalı, yatırımlar altın gibi bütün dünyada geçerliliğini yitirmeyen mal ve emtialara yapılmalı. Kıymetli bölge ve yerlerde gayrimenkul alımları yapılmalıdır.

Haberin orjinalini görmek için tıklayınız..

2008 ikinci yarısında başlayan ve bütün dünyayı sarsan krizin 2010 yılı ekonomik öngörülerini yapan ekonomistler; 2009 yılında global krizin dibe vurduğunu düşünüyorlar. Dibe vuran ekonomide artık çıkışa başlanacağı ve 2010 yılında da durağanlığın devam ederek krizin seyrinin U şeklinde devam ederek, 2011 yılı ilkbaharı ile çıkışa geçileceği düşünülüyor.

2010 yılı ekonomik öngörülerini yapan ekonomistler 2009 yılında global krizin dibe vurduğunu düşünmektedirler ve artık çıkışa başlanacağını (V şeklinde dibe vurduğunu) veya 2010 yılında da durağanlığın devam ederek (U şeklinde olacağını) 2011 yılı ilkbaharı ile çıkışa geçileceğini düşünmektedirler. Yapılması gerekenleri kısa, orta ve uzun vadede olmak üzere ayırarak tedbirler üretmeye çalışıyorlar.

2008 krizi bir dünya krizi mi bölgesel kriz mi? Bu konuda ki görüş dünya krizi olduğu genel kanısı olsa da, krizden Ortadoğu ve birçok Afrika ülkesi ABD ve AB ülkeleri kadar etkilenmiş görülmemektedirler.

Peki, 2008 krizinin 1929 dünya krizi ile karşılaştırılmasını yapanların ileri sürdükleri argümanlar inandırıcı mı?

2008 krizinin 1929 dünya krizi ile karşılaştırmak gerekirse, 1929 da genel olarak insanlar tarım ve sanayi toplumu idi. Şimdi ise bilgi ve fikir toplumudur. 1929 da sanayi devrimi yaşanıyordu, kitle üretimi vardı ve sanayi krizi yaşanmıştı. 2008 de ise bilgi toplumu var, alışverişler daha çok kredi kartları ile yapılıyor ve sanal para kullanımı oldukça yaygınlaşmış durumda, bu yüzden finansal kriz yaşanıyor.

2008 krizi 1929'dan daha mı etkili?

Evet, daha etkili, çünkü; küreselleşme var.

2008 krizinin nedenleri

Bir dünya ekonomisi hikâyesi yaşanıyor. Ekonomik göstergeler dün yanın her yedinden takip ediliyor ve her yer her yeri etkiliyor.

2008 krizinin nedenleri olarak; 2001 Türkiye krizi, 1994 Türkiye krizi, 2000'ler Latin Amerika krizi ve 1996 Asya krizlerinin her birinin ayrı ayrı etkilerinin olduğu söylenebilir. Bunun yanında son krizi aşağıdaki global ekonomik kararlarında etkisi ile büyük olmuştur.

Uluslararası kredi kuruluşları S&P, Moody's, Fitch vb. kuruluşlar çok riskli ürünlere yüksek notlar verdiler. AIG gibi sigorta şirketleri, bu ürünleri sigorta yaptılar.

1933 yılında The Glass–Steagall yasası çıkarıldı. Bu yasa ile bankaların borsa yatırımları ve spekülatif hareketleri yasaklandı.

1970 yılında Freddie Mac ve Fannie Mae gibi Mortgage bankalarının ikinci el piyasasını oluşturmasına ve "sekuritasyon" yapmasına izin veriliyor.

1999 yılında The Glass–Steagall yasası kaldırıldı. Bankaların Mortgage türev ürünleri çıkarmasına izin verildi.

2010 yılı öngörüleri neler olabilir?

Kriz dibe vurduktan sonra 3 şekilde geri dönebilir: V Şeklinde, U veya W Şeklinde, WWW şeklinde (internet şekli).

V şekli ile dönerse, 1–2 yıl sürer, 2009'da dibe vurduğu söylenebilir

U veya W şeklinde dönerse 3–4 yıl sürer, 2009–2010'da dibe vuracağı söylenebilir. WWW internet şekli ile dönerse 5–10 yıl sürer, 2015'ler de dibe vurur, bu dünya için bir felaket olarak değerlendirilebilir.

Krizden çıkış için yapılması gerekenler

Dünyanın Yapması Gerekenler: Bu kriz sanal para ile oldu, gerçek para ile de olabilirdi. Eğer gerçek para ile olsaydı, krizi aşmanın yolu daha önceki krizlerde yapıldığı gibi tedbirler alınarak daha rahat çıkış sağlanabilirdi. Sanal para ile olduğu için; sanal para yasaklanmalı, BM veya Dünya Merkez Bankası kurulmalı veya Dünya Bankası'nın mevcut yapısı değiştirilmelidir. Geçtiğimiz ay İstanbul'da 186 ülke temsilcilerinin katılımıyla yapılan IMF ve Dünya Bankası toplantılarında bu konuda bazı adımlar atıldı.

Uluslar arası BM para birimi olmalı, uluslar arası ticaret BM parası ile yapılmalıdır.

Türkiye'nin yapması gerekenler: Bütün dünya ülkeleri ekonomileri küçülüyor. Ekonomik grafikler aşağıya iniyor. Türkiye acil olarak tedbir almalı, ekonomi grafiğini yukarıya çevirmeliyiz. V veya U şeklinde çıkış yakalamak için gerekli tedbirler alınmalıdır. Türkiye bunu ilk yapan ülkelerden olmalıdır. Bunu başarmak için Türkiye ne yapmalı?

Talep ve tüketimin artmasını sağlayarak, buna bağlı olarak üretimi arttırmalıdır. Mesela an azından kriz döneminde öncelikle yerli malların kullanılması teşvik edilmelidir.

Bu nasıl yapmalı?

1. Kriz kampanyası uygulanmalı:

Çeklerin tarihinden önce tahsili engellenmeli.

Çeklerin yazdırılması zorlaştırılmalı.

Şirketlerin iflas ertelemesi zorlaştırılmalı.

Piyasalarda güven sağlanmalı.

Beklentilerin pozitif olması sağlanmalı: Beklentiler olumsuz olduğu için parası olan da tüketmiyor, olmayan da tüketemiyor.

2. Para arzı arttırılmalı:

Yurtdışından para gelmeli veya para basmalı (yabancı sermaye veya yurt dışında parası olanların paraları yurt içine çekilmeli).

Reel sektöre destek verilmeli (KOBİ'ler desteklenmeli).

Devlet bankaları kredi vermeli (düşük faizli, uzun vadeli).

Para arzı yatırıma gitmeli, üretim artmalı, yatırım teşvikleri arttırılmalı. Piyasaya daha çok para arzı ile talep ve tüketim arttırılmalı.

3. Likidite tuzağına düşülmemeli.

4. Vergi ve harçlarda indirimler sağlanarak, harcama yapmak kolaylaştırılmalı (harcama özendirilerek):

Talep ve tüketim artışı sağlanır.

Piyasadaki para arzı azalmamış olur.

5. Merkez Bankası faizleri daha da düşürmeli.

Şirketlerin Yapması Gerekenler

1. Krizin dip yapacağı noktayı tahmin ederek, buna göre bütçelerini revize etmeleri gerekir

2. Bütçelerini yıllık değil altı aylık yapmaları daha uygun olacaktır.

3. Kredi borçlarını azaltmalı, öz sermayeye ağırlık vermeleri gerekecektir. Bunun manası ihtiyaç halinde küçülmeleri gerekir denilebilir.

4. Talep elastikiyeti daha düşük olan ürünlerin üretimine ve satışına ağırlık vermeleri ve yönelmeleri gerekmektedir.

5. Cirolar ve gelirler düşeceğinden dolayı, giderlerin de süratlice azaltılması gerekmektedir. (İşletmeler tasarruf yapmayı öğrenmeli).

Şirketler Gelir Arttırıcı Önlemler olarak;

1. Yeni pazarlara ve müşterilere açılım yapmaları gerekecektir.

2. Tüketicilerin, talep ve tüketimini arttırmak için sürekli olarak reklam ve kampanyalar yapılmalılar.

3. İşyeri ve işgücü verimliliğini arttırmaları gerekmektedir.

4. Fonksiyonel esneklik arttırılmalıdır.

Yatırım ne zaman yapılmalı?

Sonuç

Genel kanaat krizin dip noktaya 2010 yılı haziran veya temmuz aylarında vuracağı beklenmekte ve 2010 yılı sonbaharında ekonominin yükselişe geçeceği düşünülmektedir.

· Bu yazı, Doç. Dr. Arif Yavuz'un değerlendirmelerinden özetlenmiştir.

Bu haber 291 defa okunmuştur.